• Przygotowanie do wizyty
• Przygotowanie do diagnostyki
• Profilaktyka
• Dermatologia zwierzęca Q&A

---

PRZYGOTOWANIE DO WIZYTY

Jak umówić się na wizytę?

Obowiązuje wcześniejsze umówienie terminu wizyty.

Na wizytę można umówić się drogą:

• mailową: dermatologpsaikota@gmail.com
• telefoniczną: 664 610 870
• online: https://dermatologpsaikota.asysto.pl/wizyta/krok2/7255

Jak przygotować zwierzę do wizyty?

• Zwierzę na wizytę powinno zostać doprowadzone do Gabinetu na smyczy lub w transporterze.
• Jeśli na wizycie planowane jest pobieranie krwi do badania, zwierzę powinno być minimum 8 godz na czczo przed badaniem.
• W sytuacji, gdy zwierzę jest niespokojne, zalecana jest obecność dwóch opiekunów
• W przypadku psów wskazane jest posiadanie kagańca

Jakie dokumenty przygotować na wizytę?

• Książeczkę zdrowia/paszport zwierzęcia,
• Informacje na temat profilaktyki, takie jak: aktualne szczepienia, odrobaczenia, ochrona przeciwko ektopasożytom,
• Informacje dotyczące żywienia zwierzęcia,
• Historię dotychczasowego leczenia zwierzęcia, w tym najbardziej aktualne badania krwi i inne badania laboratoryjne, jeśli takie badania były wykonywane.

---

PRZYGOTOWANIE DO DIAGNOSTYKI

Jak przygotować zwierzę do badania USG?

• W dniu badania zwierzę powinno być na czczo przez minimum 8 godzin przed planowanym badaniem ultrasonograficznym,
• Ostatni posiłek poprzedzający badanie powinien być lekkostrawny, wskazane jest namoczenie suchej karmy wodą,
• Zwierzę powinno mieć uniemożliwony dostęp do oddania moczu przez 3-4 godziny przed planowanym badaniem ultrasonograficznym,
• Dozwolony jest stały dostęp do wody, także tuż przed samym badaniem,
• Zalecane jest podanie Espumisanu - dawkę ustala lekarz weterynarii.

Jak przygotować zwierzę do badania krwi?

• Psy powinny być min.8 godzin na czczo, preferowany czas bez podawania pokarmu to 8-12 godz.
• Koty powinny być min.6 godzin na czczo, preferowany czas bez podawania pokarmu to 6-8 godz.

Jak przygotować próbkę moczu psa lub kota do badania?

• Mocz należy pobrać do jałowego pojemnika na mocz. Pojemnik taki można otrzymać w aptece lub u lekarza weterynarii
• U psów najbardziej diagnostyczną próbką moczu jest zebranie do odpowiedniego pojemnika, porannej próbki moczu, ze środkowego strumienia.
• U kotów, u których pobranie moczu może być bardziej problematyczne, pora dnia ma mniejsze znaczenie. W warunkach domowych mocz u kota można zebrać wykorzystując specjalny niewchłanialny żwirek.
• Pobraną próbkę należy możliwie jak najszybciej dostarczyć do badania jeszcze tego samego dnia. Jeśli bezpośrednie dostarczenie próbki jest niemożliwe, należy ją do tego czasu przechowywać w lodówce.

Jak przygotować próbkę kału psa lub kota do badania?

• Kał należy zebrać do dedykowanego jałowego pojemnika z łopatką (do tzw. kałówki). Pojemnik taki można otrzymać w aptece lub podczas wizyty u lekarza weterynarii.
• Aby badanie diagnostyczne było jak najbardziej rzetelne, należy zebrać próbki kału z 3 kolejnych dni.
• Każda zebrana próbka powinna być wielkości orzecha włoskiego.
• Próbki można zbierać do jednego pojemnika jako próbkę zbiorczą, którą następnie dostarcza się do badania.
• Do czasu przekazania próbek do badania, zebrane próbki kału należy przechowywać w lodówce.

---

PROFILAKTYKA CZYLI LEPIEJ ZAPOBIEGAĆ NIŻ LECZYĆ

Jak ustala się kalendarz szczepień u szczeniąt i kociąt?

• Terminarz szczepień u szczenięcia oraz kocięcia każdorazowo ustala się indywidualne. Zależy on od stanu zdrowia zwierzęcia, z jakiego środowiska został adoptowany oraz przeprowadzonej u niego wcześniejszej profilaktyki. Młode zwierzęta otrzymują od matki właściwe przeciwciała jeszcze w życiu płodowym. Następnie tuż po urodzeniu wraz z siarą czyli pierwszym mlekiem poporodowym, wytwarzanym przez organizm matki, również przekazywane są niezbędne przeciwciała matczyne, chroniące przed chorobami zakaźnymi. Jest to tzw. odporność bierna. Jednak wraz z upływem czasu czyli około 6-8 tygodnia życia malucha, przeciwciała te zanikają i tworzy się tzw. luka immunologiczna. U młodych zwierząt szczepienia przeprowadza się kilkukrotnie aby wspomóc prawidłowe budowanie odporności. Niestety do pewnego wieku szczepienia chronią zwierzę tylko w ograniczonym stopniu lub mogą nawet nie chronić zupełnie, dlatego tak ważne jest przestrzeganie kwarantanny w tym okresie osłabionej odporności.

Szczepienia u psów



• U szczeniąt pierwsze szczepienie przeciwko chorobom zakaźnym należy wykonać najwcześniej w 6 tygodniu życia, a najpóźniej w wieku 9 tygodnia życia, kolejne doszczepienia powinny odbywać się co 2-4 tygodnie, tak aby ostatnie doszczepienie odbyło się w momencie gdy szczenię kończy 16 tydzień życia. Dawka zamykająca szczenięcy kalendarz szczepień jest podawana po 12 miesiącach od ostatniego doszczepienia. Doszczepianie dorosłych psów odbywa się co 2-3 lata
• Szczepienia podstawowe dla psów to: nosówka, parwowiroza, choroba Rubartha(zakaźne zapaleni wątroby). Zalecane jest szczepienie przeciwko tym chorobom wirusowym wszystkich psów na całym świecie, ponieważ choroby te są wysoce zakaźne oraz zaraźliwe i o bardzo wysokiej śmiertelności, zwłaszcza wśród szczeniąt
• Szczepienia obowiązkowe dla psów to wścieklizna – W Polsce pierwsze szczepienie przeciwko wściekliźnie należy wykonać pomiędzy 12 a 16 tygodniem życia psa, a następnie jest obowiązek regularnego doszczepiania co 12 miesięcy. Wścieklizna w Polsce jest chorobą zwalczaną z urzędu ze względu na ochronę nie tylko zdrowia psów, ale przede wszystkim ludzi (jest to zoonoza, czyli choroba, którą ludzie zarażają się od zwierząt). Wścieklizna to choroba która jest wysoce zakaźna, zaraźliwa i śmiertelna nie tylko u psów i kotów, ale także innych zwierząt, a przede wszystkim ludzi. Dodatkowo jeśli jest planowana podróż z psem poza granice kratu, to dokumentem niezbędnym jest paszport, a warunkiem jego wydania jest aktualne szczepienie przeciwko wściekliźnie
• Szczepienia dodatkowe dla psów takie jak leptospiroza czy kaszel kenelowy, są to szczepienia, które zaleca się w zależności od prowadzonego przez zwierzę trybu życia.
• Szczepienie przeciwko leptospirozie zalecane jest dla psów, które dużo przebywają w środowisku w pobliżu dzikiej zwierzyny (lisy), dużo spacerują po lasach i korzystają z kąpieli w zbiornikach wodnych.
• Szczepienie przeciwko kaszlowi kenelowemu zalecone jest u psów, które przebywają w dużych skupiskach czyli takich miejscach jak wystawy, zawody sportowe, hodowle, ale również podczas pobytu w hotelu czy schronisku.
• W związku z tym, że szczepienia przeciwko leptospiroznie oraz kaszlowi kenelowemuu zawierają w sobie antygeny bakteryjne, aby ochrona poszczepienna była skuteczna, szczepienia przeciwko tym patogenom należy powtarzać co 1 rok.
• Dorosłe psy doszczepia się co 2 lata przeciwko chorobom zakaźnym, oraz obowiązkowo co 1 rok przeciwko wściekliźnie.

Szczepienia u kotów



• U kociąt pierwsze szczepienie przeciwko chorobom zakaźnym należy wykonać w 8-9 tygodniu życia, a kolejne doszczepienia powinny odbywać się co 2-4 tygodnie, tak aby ostatnie doszczepienie odbyło się w momencie gdy kocię kończy 16 tydzień życia. Dawka zamykająca kocięcy kalendarz szczepień jest podawana po 12 miesiącach od ostatniego doszczepienia.
• Szczepienia podstawowe dla kotów, to panleukopenia, herpeswirus koci, kaliciwirus koci. Zalecane jest szczepienie przeciwko tym chorobom wirusowym wszystkich kotów na całym świecie, ponieważ choroby te są wysoce zakaźne oraz zaraźliwe i o bardzo wysokiej śmiertelności, zwłaszcza wśród kociąt
• Szczepienia dodatkowe dla kotów:
• wścieklizna- szczepienie to jest zalecane u kotów wychodzących i mających styczność z dzikimi zwierzętami (lisy, nietoperze), w takim wypadku zalecane jest doszczepianie kota co 3 lata. Jednak w zależności od aktualnej sytuacji epizootycznej, mogą być regiony Polski, w których to szczepienie to będzie obowiązkowe- w takim wypadku istnieje konieczność doszczepiania wszystkich kotów, nawet tych niewychodzących, co 12 miesięcy. Dodatkowo jeśli jest planowana podróż z kotem poza granice kratu, to dokumentem niezbędnym jest paszport, a warunkiem jego wydania jest aktualne szczepienie przeciwko wściekliźnie
• wirusowa białaczka kotów (FeLV)- szczepienie to jest zalecane u kotów wychodzących, mających kontakt z kotami wolnobytującymi. Dodatkowo jeśli dochodzi do walk pomiędzy kocimi osobnikami to wzrasta ryzyko zachorowania na FeLV. Szczepienie przeciwko wirusowej białaczce kotów jest możliwe tylko po uprzednim wykonaniu test w kierunku FeLV- wynik musi być negatywny.
• Chlamydia, Bordetella- choroby bakteryjne wchodzące w skład „kociego kataru”, aby ochrona poszczepienna była skuteczna, szczepienia przeciwko tym patogenom należy powtarzać co 1 rok.
• Dorosłe koty doszczepia się co 3 lata przeciwko chorobom zakaźnym.

O czym należy pamiętać przy odrobaczaniu zwierząt?



• Istotne jest aby odrobaczenia poprzedzały szczepienia o okres około 7 dni.
• Pierwsze odrobaczenie szczenięcia lub kocięcia powinno odbyć się 2 tyg po narodzinach. Kolejne odrobaczenia należy przeprowadzać co 2 tygodnie do ukończenia 8-9 tygodnia życia. Następnie należy odrobaczać co 4 tygodnie do ukończenia 6 miesiąca życia.
• Częstotliwość odrobaczeń u starszych szczeniąt i kociąt oraz osobników dorosłych odrobaczenia zależy indywidualnie od trybu życia zwierzęcia i tzw. ryzyka zarobaczenia. O częstotliwości odrobaczeń decyduje lekarz weterynarii

Kiedy potrzebny jest paszport dla psa i kota?



• W gabinecie oferuję szeroki wachlarz profilaktyki, w tym chipowanie oraz wystawianie paszportów dla zwierząt towarzyszących. Paszport gotowy do odbioru jest od razu w dniu, w którym jest on zakładany.
• Paszport europejski dla swojego czworonoga może pozyskać każdy opiekun, bez względu na obywatelstwo
• Niezbędne by założyć paszport jest:
• Oznakowanie zwierzęcia transponderem (czipem)-data wszczepienia lub odczytu czipu nie może być późniejszą niż data szczepienia przeciwko wściekliźnie
• Szczepienie przeciwko wściekliźnie- data szczepienia nie może być wcześniejszą niż data założenia paszportu
• Przeprowadzenie badania klinicznego w dniu zakładania paszportu
• Paszport nabiera ważności dopiero po 21 dniach od pierwszego wpisania w nim szczepienia przeciwko wściekliźnie
• Do paszportu nie można przepisywać żadnych szczepień, które były wykonywane przed datą wystawienia tego dokumentu. Oznacza to, że nawet jeśli szczepienie przeciwko wściekliźnie jest jeszcze ważne, to i tak należy je powtórzyć
• Paszport umożliwiają swobodne poruszanie się ze zwierzakami po UE.
• Jednakże niektóre kraje europejskie (m.in. Wielka Brytania, Irlandia, Norwegia) wymagają dodatkowo podania odrobaczenie wraz z udokumentowanym odpowiednio wpisem do paszportu, w okresie nie dłuższym niż 120h, ale nie krótszym niż 24h przed planowanym przekroczeniem granicy.
• W przypadku podróży z pupilem na Ukrainę, a następnie z powrotem do Uni Europejskiej, niezbędne jest wykonanie badania krwi , w celu oznaczenia miana przeciwciał przeciwko wściekliźnie. Takie badanie można wykonać dopiero po 30 dniach od zaszczepienia przeciwko wściekliźnie, a na wynik oczekuje się około 4-5 tygodni. W innym przypadku pupil pomimo że posiada paszport europejski, nie może zostać ponownie wprowadzony na teren UE.
• Więcej informacji udzieli Państwu Powiatowy Inspektorat Weterynarii

Czy szczepienie przeciwko wściekliźnie dla psa oraz kota jest obowiązkowe?



• Szczepienie przeciwko wściekliźnie dla psa jest obowiązkowe w przypadku wszystkich psów – W Polsce pierwsze szczepienie przeciwko wściekliźnie należy wykonać pomiędzy 12 a 16 tygodniem życia psa, a następnie jest obowiązek regularnego doszczepiania co 12 miesięcy. Wścieklizna w Polsce jest chorobą zwalczaną z urzędu ze względu na ochronę nie tylko zdrowia psów, ale przede wszystkim ludzi (jest to zoonoza, czyli choroba, którą ludzie zarażają się od zwierząt). Wścieklizna to choroba która jest wysoce zakaźna, zaraźliwa i śmiertelna nie tylko u psów i kotów, ale także innych zwierząt, a przede wszystkim ludzi. Dodatkowo jeśli jest planowana podróż z psem poza granice kraju, to dokumentem niezbędnym jest paszport, a warunkiem jego wydania jest aktualne szczepienie przeciwko wściekliźnie
• Szczepienie przeciwko wściekliźnie dla kota jest zalecane w przypadku kotów wychodzących i mających styczność z dzikimi zwierzętami (lisy, nietoperze), w takim wypadku zalecane jest doszczepianie kota co 3 lata. Jednak w zależności od aktualnej sytuacji epizootycznej, mogą być regiony Polski, w których to szczepienie to będzie obowiązkowe- w takim wypadku istnieje konieczność doszczepiania wszystkich kotów, nawet tych niewychodzących, co 12 miesięcy. Dodatkowo jeśli jest planowana podróż z kotem poza granice kratu, to dokumentem niezbędnym jest paszport, a warunkiem jego wydania jest aktualne szczepienie przeciwko wściekliźnie



---




DERMATOLOGIA ZWIERZĘCA Q&A


Jak przygotować się do badania dermatologicznego psa lub kota?

Dwa dni przed pierwszą konsultacją dermatologiczną zaprzestań u swojego zwierzęcia stosowania wszelkich preparatów miejscowych i kąpieli, jeśli takowe są stosowane. Także zaprzestań wpuszczania kropli lub maści do kanałów sluchowych oraz nie czyść kanałów słuchowych ani małżowin usznych tuż przed wizytą. Jest to bardzo ważne, aby można było ocenić w jakim aktualnym stanie jest skóra zwierzęcia oraz uzyskać wiarygodny wynik badania cytologicznego Na pierwszą wizytę zabierz ze sobą odpowiednie dokumenty i zbierz wszystkie potrzebne informacje:


• książeczkę zdrowia lub paszport, gdzie są wpisy aktualnych szczepień, odrobaczeń i stosowanych środków przeciwko pasożytom zewnętrznym,
• dotychczasową historię leczenia, badania krwi i inne badania dodatkowe,
• zdjęcia i filmiki ukazujące objawy, wygląd zmian skórnych na przestrzeni czasu, charakter świądu i zachowywania się zwierzęcia są zawsze mile widziane 😊,

Badanie dermatologiczne samo w sobie nie wymaga, tego by zwierzę było na czczo, ale jest to zalecane, aby można było swobodnie podjąć decyzję o dodatkowym pobraniu krwi już na pierwszej wizycie.

Ile trwa konsultacja dermatologiczna psa lub kota?

Pierwsza konsultacja dermatologiczna zazwyczaj trwa od półtorej do dwóch godzin w przypadku przeprowadzenia badania cytologicznego. Upewnij się proszę, że możesz przeznaczyć wystarczającą ilość czasu. Wizyta może się również dodatkowo wydłużyć jeśli pacjent wymaga premedykacji, w celu dokonania badania klinicznego, w takim przypadku termin jest ustalany indywidualnie.

W jakim celu wykonujemy badanie cytologiczne psa lub kota?

Cytologia to badanie nieinwazyjne, bezbolesne i bardzo szybkie. Jej celem jest szybka identyfikacja wtórnych infekcji- bakteryjnych, grzybiczych, pasożytniczych, a także jest bardzo pomocna przy diagnozowaniu oraz identyfikowaniu chorób nowotworowych i procesów immunologicznych.

Kiedy jest wynik badania cytologicznego psa lub kota?

Wynik badania cytologicznego uzyskamy jeszcze podczas trwającej wizyty. Dokładny czas zależny jest od ilości pobranych próbek które lekarz musi ocenić. Zajmuje to zazwyczaj od kilkunastu do kilkudziesięciu minut.

Czy badanie cytologiczne jest bolesne dla zwierzęcia?

Jest to badanie niebolesne, jednakże w zależności od tego z jakiej lokalizacji ciała jest pobierany materiał (np. okolica oczu, nosa, warg, łap, kanałów słuchowych itd.), moment pobierania materiału może być niekomfortowy lub stresujący dla zwierząt wrażliwych.

Czy do badania cytologicznego zwierzę należy odpowiednio przygotować?

Przed pobraniem cytologii ze zmian skórnych, nie jest wymagane specjalne przygotowanie zwierzęcia przez opiekuna przed wizytą, wręcz przeciwnie, zalecam aby dwa dni przed pierwszą konsultacją dermatologiczną zaniechać stosowania miejscowych preparatów i kąpieli (jeśli takowe są stosowane), co pozwali uzyskać wiarygodny wynik badania.

Na czym polega badanie cytologiczne u psa lub kota?

Badanie cytologiczne u zwierząt polega na pobraniu materiału ze zmian skórnych na specjalne szkiełko mikroskopowe, a następnie jego utrwalenie przez zabarwienie. Po wysuszeniu taki preparat jest od razu gotowy do oceny pod mikroskopem.

Co jest badane pod mikroskopem podczas badania cytologicznego psa lub kota?

Na wizycie dermatologicznej podczas badania cytologicznego kota lub psa badam pod mikroskopem:


• zeskrobiny skóry powierzchowne oraz zeskrobiny skóry głębokie
• trichogram czyli badanie włosów
• badanie cytologiczne metodą odcisku
• badanie cytologiczne metodą wymaz bezpośredniego
• test przylepcowy
• biopsja cienkoigłowa bez aspiracji
• biopsja cienkoigłowa aspiracyjna

W jakim celu wykonuje się testy alergiczne zwierząt?

W gabinecie wykonuję testy alergicznych u psów i kotów. Testy alergiczne przeprowadzam w celu identyfikacji konkretnych alergenów. Badanie określa, których alergenów wystepujących w środowisku należy sezonowo unikać. Dodatkowo na podstawie pozytywnych wyników testów alergicznych, jest możliwość przeprowadzenia immunoterapii swoistej czyli odczulania.

Czy do wykonania testów alergicznych muszę odpowiednio przygotować zwierzę?

W celu wykonania testów serologicznych z krwi nie jest wymagane żadne odpowiednie przygotowanie. Jednakże zalecane jest odstawienie glikokortykosteroidów kilka tygodni przed pobraniem materiału do badania.

Jakie rozróżniamy alergie u zwierząt?

Alergie u kotów oraz psów dzielimy na środowiskowe, kontaktowe oraz pokarmowe.

Jak objawia się alergia środowiskowa u psa lub kota?

W przypadku alergii środowiskowej najczęściej początkowo jedynym objawem jest świąd skóry oraz może pojawić się jej zaczerwienienie. Wtórnie pojawiają się infekcje bakteryjne i grzybicze skóry.

Jak objawia się alergia pokarmowa u psa lub kota?

Choroba może objawiać się bardzo zróżnicowanymi objawami skórnymi: m.in. świądem skóry, zmianami skórnymi, ocieraniem i „myciem” pyszczka, saneczkowaniem, wygryzaniem i wylizywaniem łap oraz wtórnymi infekcjami bakteryjnymi i grzybiczymi. Mogą występować nawracające i przewlekłe zapalenia kanałów słuchowych oraz zatok okołoodybtowych. U części pacjentów występować mogą także objawy ze strony przewodu pokarmowego: gazy, zbyt częste stolce o nieprawidłowej objętości lub konsystencji, wymioty i/lub biegunki.

Jak objawia się alergia kontaktowa u psa lub kota?

Objawia się świądem i pojawieniem się zmian skórnych w miejscu kontaktu skóry z alergenem.

Na czym polega odczulanie zwierząt?

Immunoterapia swoista polega na podawaniu odpowiedniej surowicy odczulającej. Zbieg powtarza się cyklicznie. Leczenie jest długotrwałe- trwa kilka lat, a niekiedy całe życie zwierzęcia. Skuteczność leczenia waha się 70-90%.

Jakie są alergeny środowiskowe u zwierząt?



• Pyłki traw np. tymotka łąkowa, wiechlina łąkowa, żyto
• Pyłki ziół np. pokrzywa, szczaw, bylica, babka lancetowata
• Pyłki drzew np. brzoza, buk, cyprys, jesion, leszczyna, olsza czarna, topola, wiąz, oliwka europejska
• Grzyby pleśniowe i drożdżaki np. Aspergillus fumigatus, Alternaria alternata, Malassezia
• Owady np. pchła,karaczan prusak, karaczan amerykański
• Roztocza
• Nabłonki zwierząt
• Jad owadów: mrówka, osa, pszczoła

Jakie są alergeny pokarmowe u zwierząt?



• Zboża i nasiona np. kukurydza, żyto, ryż, proso, owies
• Rośliny strączkowe i orzechy: soja, soczewica, orzeszki ziemne, groch
• Nabiał np. jajo kurze, mleko krowie
• Mięso np. wołowina, wieprzowina, indyk, jagnięcina, królik, konina, kurczak
• Warzywa i owoce np. marchew, pomidor, ziemniak, jabłko
• Ryby np. dorsz, łosoś, makrela, śledź, tuńczyk

Na czym polega badanie otologiczne zwierząt?

Badanie otologiczne polega na wykonaniu oględzin kanałów słuchowych otoskopem, jest to dedykowane urządzenie, które pozwala zobrazować wnętrze kanału słuchowego oraz błonę bębenkową. Czasem samo badanie otoskopowe jest niewystarczające i wymagane jest użycie videootoskopu, pozwala to na dokładniejszą ocenę całego kanału słuchowego oraz błony bębenkowej, ale wymaga dodatkowego nakładu pracy oraz znieczulenia zwierzęcia do badania.

Jaki jest cel badania otologicznego u psa lub kota?

Podczas badania otologicznego wykonuję cytologię z kanałów słuchowych, w celu dobrania leczenia nacelowanego - nie każdy problem z kanałem słuchowym wymaga włączenia miejscowego antybiotyku lub leku przeciwgrzybiczego! Niestety często środki te są nadużywane w leczeniu chorób uszu. Dodatkowo często wskazane jest również pobranie wymazu na badanie bakteriologiczne lub mykologiczne.

Czy badanie otologiczne jest bolesne?

Zarówno badanie otoskopem, jak i pobranie materiału do badania cytologicznego z kanałów słuchowych jest niebolesne i nieinwazyjne, jednakże często może wiązać się to z dyskomfortem, zwłaszcza gdy toczy się tam aktywny proces zapalny.

Czy do badania otologicznego należy zwierzę odpowiednio wcześnie przygotować?

Tak. Dwa dni przed planowaną wizytą należy zaprzestać wpuszczania kropli lub maści do kanałów sluchowych oraz nie czyść kanałów słuchowych ani małżowin usznych bezpośrednio przed wizytą. Jest to bardzo ważne, aby można było ocenić w jakim aktualnym stanie jest skóra małżowin usznych i kanałów słuchowych zwierzęcia jest to także kluczowe żeby uzyskać wiarygodny wynik badania cytologicznego.